Odsłonięcie pomnika ku czci gen. dyw. Jana Henryka Dąbrowskiego (1755-1818) z okazji 210 rocznicy stacjonowania w Jedlni pod Radomiem.

 

             Dnia 11 listopada 2019 r. we wsi Jedlnia (gmina Pionki, pow. radomski, woj. mazowieckie) miały miejsce niecodzienne obchody Święta Narodowego. Uroczystości rozpoczęła okolicznościowa akademia patriotyczna w kościele parafialnym pw. św. Mikołaja przygotowana przez miejscowego organistę Łukasza Kęskę oraz dzieci i młodzież z zespołu „Bonum”, scholę parafialną i Orkiestrę Dętą „Boni Angeli”. Następnie odbyła się uroczysta Msza święta w intencji Ojczyzny odprawiona przez proboszcza księdza kan. Janusza Smerdę, w której uczestniczyły poczty sztandarowe Publicznej Szkoły Podstawowej im. Władysława Jagiełły w Jedlni, Publicznej Szkoły Podstawowej im. Jana Kochanowskiego w Jaroszkach, OSP w Jedlni i OSP w Jaroszkach, a także uczniowie klas mundurowych Szkół im. 72 Pułku Piechoty w Radomiu ZDZ w Kielcach ubrani w repliki mundurów 1 Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej Napoleona Bonaparte, oraz władze gminy Pionki na czele z wójtem Mirosławem Ziółkiem i zaproszeni goście.

            Po zakończeniu liturgii zebrani w kościele wysłuchali prelekcji na temat gen. Jana Henryka Dąbrowskiego (1755-1818), którą wygłosił prof. dr hab. Marek Wierzbicki z Delegatury IPN w Radomiu, a następnie wszyscy przeszli na Skwer króla Jagiełły, który znajduje się naprzeciw kościoła w Jedlni i tu, odbyła się druga część uroczystości. Początek dało jej odśpiewanie przez zebranych Mazurka Dąbrowskiego, który, pierwszy raz w historii rozbrzmiewał w Jedlni w lipcu 1809 r. śpiewany przez żołnierzy z dywizji gen. Jana Henryka Dąbrowskiego – tak przynajmniej dowodził działacz społeczny oraz miłośnik i badacz historii Księstwa Warszawskiego Adam W. Gorycki z Kielc, który, zaraz po odśpiewaniu Hymnu wygłosił przemowę na temat stacjonowania podczas wojny polsko-austriackiej w 1809 r. Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego pod wodza gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w Jedlni, podczas której zwrócił uwagę, iż dokładnie w miejscu, w którym zebrali się uczestnicy tej uroczystości, 210 lat temu znajdował się okazały budynek, który najprawdopodobniej był dworem – być może plebanią – i wszystko wskazuje na to, że to właśnie w tym budynku z niedzieli 2 lipca na poniedziałek 3 lipca 1809 r. obrał swą kwaterę główną gen. Jan Henryk Dąbrowski.

            Ostatnim elementem uroczystości przy Skwerze króla Jagiełły, było odsłonięcie monumentu składającego się z cokołu z szarego granitu, na którym znajduje się granitowa tablicą koloru czarnego z napisem „W 210. ROCZNICĘ POBYTU GEN. JANA HENRYKA DĄBROWSKIEGO W JEDLNI W DNIACH 2-3 LIPCA 1809 ROKU. PAMIĘCI WIELKIEGO RODAKA MIESZKAŃCY PARAFII ŚW. MIKOŁAJA W JEDLNI A.D. 2019 ROKU”. Ponadto, na tej tablicy została wygrawerowana pięciolinia z nutami czterech pierwszych taktów i słowami Mazurka Dąbrowskiego autorstwa gen. Józefa Wybickiego (1747-1822), a także wizerunek rewersu medalu z popiersiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego zaprojektowanego przez Jana Wysockiego (1873-1960) i ufundowanego przez prawnuka gen. Dąbrowskiego – hr. Henryka Mańkowskiego (1872-1924) i wyemitowanego w 1918 r. w 100 rocznicę śmierci gen. Dąbrowskiego przez Towarzystwo Numizmatyczne w Krakowie, którego ówczesnym prezesem był wspomniany hrabia Mańkowski. Natomiast, autorami projektu owego pomnika odsłoniętego w Jedlni i jego fundatorami są proboszcz Parafii w Jedlni ksiądz kan. Janusz Smerda oraz prezes Stowarzyszenia Jedlnia Wojciech Pestka, który jest także literatem i scenarzystą filmowym.

            Warto w tym miejscu również dodać, iż odsłonięcie wspomnianego monumentu było już trzecią w ciągu zaledwie półtorej roku uroczystością w Jedlni upamiętniającą gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Pierwszą, nieprzypadkową, była Msza św. w intencji gen. J. H. Dąbrowskiego odprawiona w Jedlni na prośbę Adama W. Goryckiego w dniu 6 czerwca 2018 r. z okazji przypadającej owego dnia 200 rocznicy śmierci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Drugą zaś, zorganizowaną w dniach 22-23 czerwca 2019 r., był Festyn Historyczny „Przeciw niepamięci” poświęcony 210 rocznicy stacjonowania gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w Jedlni, podczas którego Adam W. Gorycki wygłosił prelekcję na temat gen. J. H. Dąbrowskiego i podczas którego można było otrzymać okolicznościowy folder pt. „Marsz, marsz Dąbrowski… w 210 rocznicę pobytu w Jedlni gen. Jana Henryka Dąbrowskiego ” aut. A. W. Goryckiego z opisem wydarzeń wojennych w 1809 roku. Jak zatem widać, czczenie Wielkiego Polskiego Bohatera Narodowego, jakim był gen. Jan Henryk Dąbrowski, stało się w Jedlni prawdziwą tradycją.

           Poza tym, wartym podkreślenia jest również fakt, iż skromny pomnik odsłonięty w Jedlni należy w Polsce do rzadkości, albowiem sam gen. Jan Henryk Dąbrowski jest znany przez rodaków głównie z Hymnu i dla przeciętnego Polak jest postacią trochę obcą i odległą, jak Włochy do których wyjechał, aby utworzyć polską armię na obczyźnie. Dlatego, mało która szkoła w Polsce, biblioteka, muzeum, drużyna harcerska, czy jednostka wojskowa nosi zaszczytne imię Jana Henryka Dąbrowskiego i mało gdzie w Polsce można znaleźć tablice pamiątkowe, lub monumenty ku Jego czci. Przykładem mogą być największe polskie miasta, choćby Warszawa (w której mieszkał kilkakrotnie), czy Kraków (w którym stacjonował przez kilka miesięcy), w których próżno szukać pomników gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. Niewiele lepiej jest również na ziemiach leżących pomiędzy Krakowem i Warszawą, gdyż, poza pamiątkowym kamieniem leżącym na rynku w Drzewicy (pow. opoczyński, woj. łódzkie) upamiętniającym stacjonowanie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w tej miejscowości podczas Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 r. i podobnym kamieniem leżącym na rynku w Radoszycach (pow. konecki, woj. świętokrzyskie) upamiętniającym stacjonowanie w tym mieście kilku kościuszkowskich generałów, a w tym gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, innych monumentów próżno szukać. Wobec tego, pomnik odsłonięty w Jedlni jest dopiero drugim wzniesionym pomiędzy Warszawą, a Krakowem dla uczczenia wyłącznie samego gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, a co jeszcze ważniejsze – jest pierwszym w skali całego kraju, który upamiętnia jednego z dowódców Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego walczącego w obronie naszej niepodległości podczas wojny polsko-austriackiej w 1809 r. – natomiast, żeby zdać sobie sprawę, jak jest to ważne, wystarczy sobie uświadomić, że wspomniana wojna w 1809 r. była jedyną w ciągu 220 lat wygraną przez państwo polskie i przyniosła, nie tylko obronę naszej suwerenności, ale także wyzwolenie spod 14-letniej okupacji niemal całej Małopolski z Jedlnią, Siedlcami, Lublinem, Sandomierzem, Radomiem, Kielcami i Krakowem włącznie i stała się bezcenną lekcją patriotyzmu dla całego społeczeństwa polskiego i milowym krokiem na drodze do odzyskania niepodległości w latach 1918-1921.

             Dlatego, cała Małopolska z Krakowem na czele (jak i cała Polska z Warszawą na czele) powinna czerpać z pięknego przykładu, jaki dał nam proboszcz Parafii pw. św. Mikołaja w Jedlni ksiądz kan. Janusz Smerda i prezes Stowarzyszenia Jedlnia Wojciech Pestka fundując bezinteresownie i w porywie serca monument ku czci gen. Jana Henryka Dąbrowskiego z okazji 210 rocznicy stacjonowania w 1809 r. w malutkiej wiosce Jedlnia pod Radomiem – i warto takie postawy publicznie promować i chwalić.

 

TEKST: Adam W. Gorycki z Kielc.

FOTOGRAFIE: Grażyna Rojek