OGÓLNOPOLSKIE UROCZYSTOŚCI KU CZCI GEN. J. H. DĄBROWSKIEGO I KU PAMIĘCI ŚW. JANA PAWŁA II

 

Pomnik z 1872 r. w Pierzchowcu pod Krakowem upamiętniający urodzenie się w tej wiosce gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, fot. Maria Jelonek-Bankowicz, 2020

    

Święto Wojska Polskiego oraz wszystkie rocznice bitew, Powstań Narodowych i wojen toczonych przez Polskę przypominają nam niezmiennie o dzielnych polskich żołnierzach, którzy w przeszłości walczyli o naszą wolność i niepodległość. Wyjątkowe miejsce w tym szeregu zajmuje legendarny założyciel Legionów Polskich we Włoszech gen. dyw. Jan Henryk Dąbrowski (1755-1818), który w 1806 r. był również twórcą i dowódcą pierwszej w dziejach oręża polskiego formacji wojskowej noszącej nazwę „Wojsko Polskie”. W tym roku, gen. Dąbrowski odebrał wyrazy szacunku w sposób szczególny – 2 sierpnia 2020 r., czyli w dniu 265 rocznicy jego urodzin, w 8 miejscowościach w Polsce odbyły się uroczystości patriotyczno-religijne wzorowane na podobnych, zorganizowanych niegdyś przez św. Jana Pawła II.

Aby dowiedzieć się, co łączyło papieża Polaka z bohaterem naszego Hymnu Narodowego należy przenieść się myślami do Pierzchowca – małej wioski (obecnie przysiółka wsi Pierzchów) położonej nieopodal Krakowa, w Gminie Gdów. Początek tej historii sięga 2 sierpnia 1755 r., gdy to, w pierzchowieckim dworze przyszedł na świat Jan Henryk Dąbrowski. W 1872 r., dla upamiętnia tego wydarzenia, na miejscu wspomnianego dworu wzniesiono okazały pomnik, który stoi tam do dziś. To właśnie przed ten pomnik, latem 1949 r. wielokrotnie przychodził wraz z dziećmi i młodzieżą młody ksiądz Karol Wojtyła, podówczas wikary w wiejskiej parafii Wniebowzięcia NMP w Niegowici obejmującej Pierzchowiec. Wg wspomnień naocznych świadków, podczas wizyt przed pomnikiem, przynajmniej dwukrotnie ksiądz Wojtyła poprowadził skromne uroczystości ku czci gen. J. H. Dąbrowskiego.

Wspomniany epizod z życia św. Jana Pawła II, całkowicie dotąd nieznany, odkrył, zbadał i wydobył na światło dzienne piszący te słowa Adam W. Gorycki (zobacz artykuł na portalu Muzeum w Winnej Górze). Okazją była, przypadająca w tym roku 100 rocznica urodzin Ojca Świętego. Natchnęła mnie ona również do tego, aby zainicjować i  współorganizować wspomniane na wstępie uroczystości w 8 miejscowościach. Nie był to, zresztą, pierwszy raz, gdy porwałem się na tak duże przedsięwzięcie, albowiem już w 2016 r. miałem honor uczcić jednocześnie w 10 miejscowościach w Małopolsce pamięć jeszcze jednego wybitnego Wielkopolanina z czasów napoleońskich – gen. dyw. Michała Sokolnickiego (1760-1816) z okazji przypadającej podówczas 200 rocznicy jego śmierci, a znów, w 2018 r. miałem zaszczyt zorganizować jednocześnie w 16 miejscowościach położonych w Małopolsce, Ziemi Sieradzkiej i na Mazowszu skromne uroczystości ku czci generała Dąbrowskiego z okazji przypadającej podówczas 200 rocznicy jego śmierci.

Natomiast, wyjątkowość tegorocznych uroczystości miała polegać na tym, iż obmyśliłem je, z jednej strony, jako hołd dla gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, a z drugiej strony, jako wyraz szacunku dla Jana Pawła II, który takiej postawy wobec generała Dąbrowskiego uczył nas w 1949 r. w Pierzchowcu. Stąd też, każda z zaproponowanych przeze mnie 8 uroczystości była wzorowana na uroczystościach księdza Karola Wojtyły, czyli, każda odbyła się przed pomnikiem lub tablicą upamiętniającą gen. Dąbrowskiego i w jej skład wchodziło odśpiewanie Mazurka Dąbrowskiego, opowieść o bohaterskim życiu gen. Dąbrowskiego i modlitwa w jego intencji poprowadzona przez duchownego. Ponadto, wszystkie odbyły się w niewielkich, góra kilkudziesięcioosobowych składach i przy minimalnym udziale pocztów sztandarowych oraz bez składania wieńców (co najwyżej skromnych wiązanek kwiatów) za czym przemawiał fakt, iż uroczystości księdza Wojtyły także były kameralne, bez sztandarów i wieńców. Natomiast, jedynym elementem uroczystości, który zaproponowałem od siebie, były ustawione obok pomników flagi papieskie (biało-żółte) i polskie (biało-czerwone) symbolizujące papieża Jana Pawła II i generała Dąbrowskiego.

Uroczystość w Biłgoraju (Małopolska).

Należy jednak podkreślić, że mimo przyjęcia jednolitej konwencji, wszystkie uroczystości, które odbyły się 2 sierpnia 2020 r. ku czci gen. Dąbrowskiego, były zróżnicowane i często ujawniały kolejne mało dotąd znane „tajemnice” i przez to, były również bardzo ciekawe i pouczające i dlatego, warto przyjrzeć się każdej z nich z osobna. W Biłgoraju (woj. lubelskie) głównym organizatorem był miejscowy nauczyciel i wiceprezes Oddziału PTTK Andrzej Czacharowski, który przybliżył dla zebranych pod pomnikiem gen. Dąbrowskiego historię tego monumentu i zwrócił uwagę, że jest to najstarszy w Polsce pomnik wzniesiony ku czci Bohatera naszego Hymnu i że został zbudowany w 1820 r., a zatem, w tym roku przypada 200 rocznica jego ufundowania. Modlitwę w intencji gen. J. H. Dąbrowskiego poprowadził proboszcz parafii św. Jerzego w Biłgoraju ksiądz kan. hon. Stanisław Budzyński, a wśród uczestników znalazła się posłanka na Sejm RP Beata Strzałka, burmistrz Biłgoraja Janusz Rosłan, prezes Biłgorajskiego Towarzystwa Regionalnego Piotr Flor, pracownik Muzeum Ziemi Biłgorajskiej Tomasz Brytan, członkowie PTTK, a także biłgorajscy Skauci Europy, którzy zaciągnęli wartę honorową przy pomniku, a także przedstawili dla zebranych biografię gen. Dąbrowskiego i opowiedzieli o uroczystościach zorganizowanych przez księdza Wojtyłę w 1949 r. w Pierzchowcu.

Uroczystość w Bydgoszczy (Kujawy).

Uroczystość w Bydgoszczy (Kujawy).

W uroczystości w Bydgoszczy udział wzięła grupka bibliotekarzy i działaczy kulturalnych oraz trzech członków Rady Miasta Bydgoszczy, a w tym Robert Kufel, który był głównym organizatorem, oraz wiceprzewodniczący Rady Lech Zagłoba-Zygler, który reprezentował prezydenta Bydgoszczy Rafała Bruskiego i wygłosił przemowę na temat gen. J. H. Dąbrowskiego i podkreślił wagę wyzwolenia Bydgoszczy przez Generała podczas Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 r., które upamiętnia bydgoski pomnik. O uroczystościach księdza Wojtyły w Pierzchowcu opowiedział, oraz modlitwę w intencji Generała poprowadził wikariusz Parafii Wojskowej NMP Królowej Pokoju w Bydgoszczy ksiądz mjr Andrzej Migała, natomiast wartę honorową przy pomniku sprawowali żołnierze 8 Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej im. gen. bryg. Elżbiety Zawackiej.

Uroczystość w Jedlni (Małopolska).

Obchody w Jedlni pod Radomiem (Gmina Pionki, woj. mazowieckie) rozpoczęła uroczysta Msza św. w intencji gen. J. H. Dąbrowskiego celebrowana w miejscowym kościele św. Mikołaja przez proboszcza ks. kan. Janusza Smerdę. Następnie uczestnicy oddali cześć Generałowi przed pomnikiem, który został odsłonięty w zeszłym roku z okazji 210 rocznicy stacjonowania gen. Dąbrowskiego w Jedlni. Warto dodać, że głównym fundatorem owego pomnika, jak i organizatorem tegorocznej uroczystości była Parafia w Jedlni (więcej na temat odsłonięcia pomnika w Jedlni – zobacz artykuł na portalu Muzeum w Winnej Górze). Wartę przy pomniku zaciągnęły harcerki ZHR z 5 Pionkowskiej Leśnej Drużyny Harcerek „Dąbrowa” im. Wandy Kojro, a wśród uczestników znalazł się m.in. znany literat, scenarzysta i prezes Stowarzyszenia „Jedlnia” Wojciech Pestka, a także przedstawiciele organizacji społecznych z terenu Gminy Pionki.

Uroczystość w Narkowach (Pomorze Gdańskie).

Uroczystość w Narkowach (Pomorze Gdańskie).

W leżącej nieopodal Tczewa wiosce Narkowy (Gmina Subkowy, pow. tczewski, woj. pomorskie) uroczystość  zorganizował Urząd Gminy i Parafia św. Stanisława BM w Subkowach. Gospodarzem uroczystości był przewodniczący Rady Gminy Jacek Lisewski, który opowiedział dla zebranych o spotkaniach księdza Wojtyły w 1949 r. przed pomnikiem w Pierzchowcu, zaś modlitwę poprowadził proboszcz subkowski ks. kan. Feliks Kamecki. Wartę przy pomniku zaciągnęli strażacy z OSP w Subkowach, a wśród uczestników znaleźli się sołtys i mieszkańcy wsi Narkowy oraz goście przybyli z całego regionu, a w tym wiceprezes „Fundacji Napoleona” Wojciech Mienik z Gdańska, były poseł na Sejm RP (obecnie radny powiatu tczewskiego) Jan Kulas z Tczewa, członek Stowarzyszenia „Nasz Gdańsk” Józef Kubicki z Gdańska, oraz Wojciech Myśliński – właściciel słynnego pałacu Finckensteinów w Kamieńcu (Gmina Susz, woj. warmińsko-mazurskie), w którym w 1807 r. zatrzymali się na kilka tygodni Napoleon Bonaparte i Maria Walewska. Najliczebniejszą grupę przyjezdnych stanowili członkowie tczewskiego Oddziału Kociewskiego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego pod wodzą prezesa Tomasza Jagielskiego, który podczas uroczystości przedstawił sylwetkę gen. J. H. Dąbrowskiego i przypomniał, że to właśnie ze wsi Narkowy Generał pomaszerował w lutym 1807 r. prosto na krwawą bitwę o Tczew, podczas której został ciężko ranny, a mimo to, odbił miasto z rąk wroga.

Uroczystość w Pierzchowcu (Małopolska).

Szczególną wymowę miała uroczystość przed pomnikiem w Pierzchowcu (Gmina Gdów, pow. wielicki, woj. małopolskie) przed którym, niegdyś, pamięć generała Dąbrowskiego uczcił wikary z Niegowici ksiądz Karol Wojtyła. O wydarzeniach sprzed 71 lat opowiedziała dla zebranych Edyta Trojańska-Urbanik z Urzędu Gminy Gdów, który był organizerem obchodów. W uroczystości udział wzięli mieszkańcy i władze Gminy Gdów na czele z wójtem Zbigniewem Wojasem, a także trzy poczty sztandarowe z Pierzchowa – Koła Gospodyń Wiejskich, OSP i Szkoły Podstawowej, w której, w roku szkolnym 1948/1949 uczył religii ksiądz Karol Wojtyła i która obecnie nosi im. gen. J. H. Dąbrowskiego. Modlitwę w intencji Generała poprowadził ksiądz Grzegorz Bularz, który tak, jak kiedyś ksiądz Wojtyła, również jest wikarym w Niegowici i mieszka w zachowanej do dziś zabytkowej wikarówce, w której w l. 1948-1949 mieszkał przyszły papież.

Na uroczystości w Pierzchowcu nie zabrakło także elementów artystycznych, poczynając od recytacji przez uczniów SP w Pierzchowie wierszy dedykowanych gen. J. H. Dąbrowskiemu autorstwa miejscowej poetki ludowej Stanisławy Michałek, która w 1949 r. uczestniczyła w zorganizowanych przez księdza Wojtyłę uroczystościach przed pomnikiem pierzchowieckim, a skończywszy na piosenkach poświęconych gen. Dąbrowskiemu, które wykonała Grupa Śpiewacza z Pierzchowa, która, na cześć generała Dąbrowskiego nosi przydomek „Dąbrowszczanki”. Na koniec uroczystości na uczestników czekał słodki poczęstunek przygotowany przez wspomniane KGW w Pierzchowie. Warto także dodać, że następnego dnia, obok pomnika w Pierzchowcu zamontowano nową tablicę informacyjną, uzupełnioną o wiadomości na temat spotkań przed pomnikiem zorganizowanych przez księdza Wojtyłę w 1949 roku.

Uroczystość w Pilaszkowie (Mazowsze).

Symboliczny wyraz miała również uroczystość w podwarszawskiej wsi Pilaszków (Gmina Ożarów Mazowiecki, woj. mazowieckie), albowiem, to właśnie w tej wiosce w czerwcu 1794 r. pułkownik Wojsk Koronnych Jan Henryk Dąbrowski otrzymał od Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej generała-lejtnanta Tadeusza Kościuszki nominację na generała-majora. W rolę organizatora wcielił się piszący te słowa Adam W. Gorycki, o uroczystościach księdza Wojtyły w Pierzchowcu opowiedział oraz modlitwę w intencji Generała poprowadził wikariusz Parafii NMP Królowej Apostołów w Ołtarzewie ks. Mariusz Zakrzewski SAC, a wśród uczestników znaleźli się działacze społeczni z ziemi ożarowskiej oraz radna powiatu warszawskiego zachodniego Stanisława Milej-Misztal. Uroczystość poprowadził wieloletni wicedyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie i dawny burmistrz Ożarowa Kazimierz Stachurski, który wygłosił odczyt na temat gen. Dąbrowskiego, a także opowiedział o historii pilaszkowskiego pomnika, który, pod względem artystycznym jest jednym z najlepszych pomników gen. Dąbrowskiego w Polsce, a ponadto, jest jedynym na Mazowszu, albowiem nigdzie w tym regionie – nawet w stolicy Polski – Bohater polskiego Hymnu Narodowego nie doczekał się pomnika i to, pomimo, że własną piersią bronił Warszawy podczas oblężenia stolicy przez Prusaków i Rosjan latem 1794 roku.

Uroczystość w Sierosławicach (Małopolska).

Jedyna uroczystość, która 2 sierpnia 2020 r. nie odbyła się przed pomnikiem gen. Dąbrowskiego, miała miejsce w kościele Matki Bożej Częstochowskiej w Sierosławicach (Gmina Nowe Brzesko, pow. proszowicki, woj. małopolskie). Mowa o uroczystej Mszy św. odprawionej w intencji Ojczyzny przez biskupa kieleckiego ks. dr Jana Piotrowskiego, którą koncelebrowało trzech księży diecezjalnych, spośród których ks. kan. Piotr Szpejewski modlił się w intencji gen. Jana Henryka Dąbrowskiego. W liturgii uczestniczyli parafianie, a także radni pow. proszowickiego Krzysztof Ciesielski i Stanisław Mierzwa, radni Gminy i Miasta Nowego Brzeska Jan Polak i Kamil Kłoda, burmistrz Krzysztof Madejski, dwa poczty sztandarowe OSP w Śmiłowicach, oraz rolnik i społecznik Stanisław Maślanka z Sierosławic, który był pomysłodawcą i głównym motorem wmurowania w 2015 r. w owym kościele w Sierosławicach tablicy pamiątkowej ku czci gen. Dąbrowskiego z okazji 260 rocznicy jego urodzin i dla uczczenia związków rodzinnych Generała z Sierosławicami. Wobec tego, na wstępie Mszy świętej, strażacy z OSP w Śmiłowicach oraz żołnierze Wojska Polskiego z 1 Batalionu drogowo-mostowego im. gen. Romualda Traugutta w Dęblinie zaciągnęli wartę honorową przy wspomnianej tablicy, zaś samorządowcy złożyli przed nią kwiaty.

Uroczystość w Winnej Górze (Wielkopolska).

Najokazalsze i najbardziej zróżnicowane były uroczystości w Winnej Górze (Gmina Środa Wielkopolska, pow. średzki, woj. wielkopolskie), w której gen. Jan Henryk Dąbrowski spędził ostatnie lata swego życia, zmarł i jest pochowany. Głównym organizatorem była sołtys Winnej Góry Maria Pruska oraz Muzeum w Winnej Górze – Oddział Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy. Oprócz licznej grupy mieszkańców gminy, udział w obchodach wzięli również radni i burmistrz Środy Wielkopolskiej Piotr Mieloch, starosta średzki Ernest Iwańczuk, dawna radna woj. wielkopolskiego Mirosława Katarzyna Kaźmierczak, pracownicy Muzeum w Winnej Górze na czele z kierowniczką Lidią Haremzą, poczet sztandarowy OSP z Białego Piątkowa, oraz lokalni miłośnicy historii i regionaliści. Uroczystości rozpoczęły się od Mszy św. w winnogórskim kościele św. Michała Archanioła, w czasie której, proboszcz ks. Tomasz Kubacki wspomniał podczas kazania o skromnych uroczystościach zorganizowanych przez księdza Wojtyłę ku czci gen. Dąbrowskiego w 1949 r. w Pierzchowcu.

Po zakończeniu nabożeństwa złożono kwiaty przed sarkofagiem generała Dąbrowskiego, który stoi w bocznej kaplicy kościoła, a następnie wszyscy przemaszerowali pod pomnik stojący w parku obok pałacu Mańkowskich. Tu odbyła się druga część uroczystości, podczas której Aleksandra Rojek z Muzeum w Winnej Górze przybliżyła zebranym postać gen. Dąbrowskiego i nawiązała do uroczystości księdza Karola Wojtyły. Nie zabrakło również akcentów artystycznych – wiersze patriotyczne i na cześć gen. J. H. Dąbrowskiego wyrecytowała 6-letnia Klementyna Haremza oraz sołtys Maria Pruska. Na zakończenie, po przemowach samorządowców, część uczestników udała się do specjalnego namiotu ustawionego w parku pałacowym, aby skosztować słodkiego poczęstunku przygotowanego przez Koło Gospodyń Wiejskich z Winnej Góry, zaś grupa ponad 40 osób przeszła do pałacu Mańkowskich, aby wziąć udział w okolicznościowym zwiedzaniu Muzeum w Winnej Górze, które jest obecnie jedynym w Polsce i na świecie muzeum Wielkiego Polskiego Bohatera Narodowego, a zarazem Ojca naszej współczesnej armii – gen. dyw. Jana Henryka Dąbrowskiego.

Podsumowując, należy podkreślić, iż pomimo pandemii, wakacji i okresu urlopowego, wszystkie wyżej opisane uroczystości bardzo się udały i stały się okazją do zastanowienia w jaki sposób można w kolejnych latach zadbać o pamięć o Generale. Zatem, z przyjemnością można powiedzieć, że nauka patriotyzmu i szacunku wobec gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, której udzielił nam w 1949 r. w Pierzchowcu ksiądz Karol Wojtyła trafiła do wielu serc – i to jest chyba najpiękniejszy prezent, jaki mógł od nas otrzymać w setną rocznicę swoich urodzin.

 

TEKST: Adam W. Gorycki z Kielc – miłośnik i badacz historii Księstwa Warszawskiego oraz działacz społeczny.

 

 

 

FOTOGRAFIE WYKONALI: w Biłgoraju – Andrzej Czacharowski z PTTK Oddział Biłgoraj, Joanna Ferens z Regionalnego serwisu internetowego bilgoraj.com.pl, w Bydgoszczy – p. Arkadiusz, w Jedlni – Grażyna Rojek z Urzędu Gminy Pionki, w Narkowach – dh Leszek Sarkowicz z OSP w Subkowach, w Pierzchowcu – Paweł Bednarczyk, Maciej Gibała z Urzędu Gminy Gdów, Julia Jelonek i Maria Jelonek-Bankowicz z Koła Gospodyń Wiejskich w Pierzchowie, w Pilaszkowie – Joanna Lubańska, Paweł Zdanowicz, w Sierosławicach – dr inż. Jan Czerwiec z Urzędu Gminy i Miasta Nowe Brzesko, w Winnej Górze – Lidia Haremza z Muzeum w Winnej Górze, Marta Machowiak z Urzędu Miejskiego w Środzie Wielkopolskiej, Anna Woźniak z OSP w Białym Piątkowie.

 

 

FILMOGRAFIA:

1) uroczystość Bydgoszczy

2) uroczystość w Pierzchowcu

 

 

BIBLIOGRAFIA:

1) UROCZYSTOŚCI W 1949 R. KSIĘDZA KAROLA WOJTYŁY:

a) Adam W. Gorycki, Jak ksiądz Karol uczył patriotyzmu, [w:] Mój Gdów. Kwartalnik mieszkańców Gdowa i okolic, nr 22 (2/2020), ss. 8-9;

b) tenże, Nieznany epizod z życia ks. Karola Wojtyły, [w:] Nasza Służba. Dwutygodnik Ordynariatu Polowego, R. XXIX, nr 10/620, 16-31 maja 2020, ss. 12-13;

c) tenże, Spotkania pod pomnikiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, [w:] Głos Powiatu Średzkiego, nr 32 (527), 12 sierpnia 2020, s. 24;

d) tenże, Spotkania z ks. Karolem Wojtyłą pod pomnikiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w Pierzchowcu, [w:] Misericordia. Miesięcznik Archidiecezjalnego Sanktuarium Miłosierdzia Bożego, R. XX, Nr 7/200 (listopad 2020), ss. 16-19;

e) tenże, Spotkania z księdzem Karolem Wojtyłą pod pomnikiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, [w:] Nasza Jedlnia i miejscowości okoliczne. Miesięcznik Parafii św. Mikołaja i Stowarzyszenia Jedlnia, nr 7-8/162-163 (lipiec-sierpień 2020), ss. 18-19;

2) UROCZYSTOŚCI W 1949 R. I UROCZYSTOŚCI 2 SIERPNIA 2020 R.:

a) Bogdan Gancarz, Spotkania pod pomnikiem, [w:] Gość Niedzielny. Tygodnik katolicki, [mutacja archidiecezji krakowskiej], R. XCVII, nr 33 (1372), 16 sierpnia 2020, s. V;

b) Barbara Rotter-Stankiewicz, Jedna parafia – dwóch wielkich Polaków. Rocznice świętowane inaczej, [w:] Tygodnik Wokół Krakowa, [dodatek sobotni do Dziennika Polskiego], 25 lipca 2020, s. 5;

c) Kazimierz Stachurski, Uroczystość patriotyczno-religijna przy pomniku generała Jana Henryka Dąbrowskiego w Pilaszkowie, [w:] Informator Ożarowski. Miesięcznik Miasta i Gminy Ożarów Mazowiecki, nr 6-8/106-108 (2020), s. 22;

d) Barbara Zapadlińska, 100 rocznica urodzin św. Jana Pawła II, [w:] Panorama Powiatu Wielickiego. Miesięcznik Mieszkańców Powiatu Wielickiego, R. XXVI, nr 08/330 (wrzesień 2020), s. 3;

e) [brak autora], Uroczystość przy pomniku generała Jana Henryka Dąbrowskiego w Narkowach, [przedruk z Internetu], [w:] Emaus. Parafia św. Stanisława Bpa w Subkowach, nr 6/230 (2020), s. 8;

3) UROCZYSTOŚCI 2 SIERPNIA 2020 R.:

a) bg [Bogdan Gancarz], Urodziny gen. Dąbrowskiego, [w:] Gość Niedzielny. Tygodnik katolicki, [mutacja archidiecezji krakowskiej], R. XCVII, nr 32 (1371), 9 sierpnia 2020, s. VIII;

b) MD [Mariusz Duda], Świętowali urodziny, [w:] Głos Powiatu Średzkiego, nr 31 (526), 5 sierpnia 2020, s. 6;

c) krzem, Urodziny generała Dąbrowskiego, [w:] Gazeta Średzka, nr 31 (1298), 6 sierpnia 2020, s. 19.

d) Grażyna Rojek, Uroczystość w Jedlni w 265. rocznicę urodzin gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, [w:] Nasza Jedlnia i miejscowości okoliczne. Miesięcznik Parafii św. Mikołaja i Stowarzyszenia Jedlnia, nr 7-8/162-163 (lipiec-sierpień 2020), s. 18.